Od Berlinale po Wenecję. Kino rumuńskie na 17. FKA
Rumuńskie kino od lat potrafi opowiadać o wielkich przemianach społecznych poprzez losy zwykłych ludzi. W ramach sekcji „Rumuński Akapit” stacjonarnie zaprezentowane zostaną cztery pełne metraże – od historii o dorastaniu i politycznego koszmaru po przewrotną komedię kryminalną oraz mroczny, bukareszteński neo-noir. Program online uzupełnią cztery krótkometrażowe opowieści pełne charakterystycznego dla rumuńskiego kina absurdu.
Jednym z najświeższych odkryć sekcji będzie pokazywany przedpremierowo film „Na własną rękę” Tudora Cristiana Jurgiu, nagrodzony CICAE Art Cinema Award w sekcji Forum tegorocznego Berlinale. Bohaterami są nastolatkowie, których rodzice wyjechali do pracy za granicę. Jurgiu nie oskarża jednak nieobecnych dorosłych, lecz pokazuje konsekwencje ich trudnego wyboru między biedą a rozłąką. Dziecięca perspektywa powraca w także w niedystrybuowanych w Polsce „Zębach mlecznych” Mihaia Mincana, jednym z tytułów konkursu Orizzonti na MFF w Wenecji. Osadzona w Rumunii 1989 roku historia dziesięcioletniej Marii, której siostra nagle znika, zamienia się w polityczny koszmar o dorastaniu u schyłku dyktatury Nicolae Ceaușescu. Dźwięk do filmu współtworzył Nicolas Becker – laureat Oscara za „Sound of Metal”.
O tym, że język może służyć nie tylko do porozumiewania się, ale również do ukrywania prawdy, przypomni jeden ze współczesnych klasyków kina rumuńskiego „La Gomera” Corneliu Porumboiu. Mistrz rumuńskiej Nowej Fali zamienia tym razem minimalistyczny realizm na pełną zwrotów akcji komedię kryminalną. Porumboiu po raz kolejny przygląda się temu, jak język wpływa na rzeczywistość. W „Policjancie, przymiotniku” bohaterowie spierali się o znaczenie słów i słownikowych definicji, natomiast w „La Gomerze” komunikacja staje się tajnym kodem pozwalającym przechytrzyć policyjne podsłuchy. Film rywalizował w Konkursie Głównym MFF w Cannes i był rumuńskim kandydatem do Oscara w 2020 roku. Z „La Gomerą” w nieoczywisty sposób łączy się także „Boss” Bogdana Miriki, którego producentem był właśnie Porumboiu. Mirică przenosi elementy charakterystyczne dla filmu noir do nocnego, postkomunistycznego Bukaresztu, w którym skrupulatny kierowca karetki po nieudanym napadzie rozpoczyna prywatne śledztwo przeciwko własnym wspólnikom. „Boss”, zrealizowany podczas pandemii w zaledwie 27 dni zdjęciowych, prezentowany był w sekcji Dni Filmu Rumuńskiego na Transilvania International Film Festival. Festiwal Kamera Akcja to jedna z niewielu okazji, by nadrobić seans tej produkcji – w Polsce film Miriki pozostaje bez regularnej dystrybucji.
Online widzowie będą mogli zobaczyć trzynastominutową animację „Dziadek śpi” w reżyserii Matei Branea. Film zdobył Nagrodę SIGNIS na Transilvania International Film Festival, został nagrodzony na Toon Dook International Animation Festival, a w 2026 roku otrzymał nominację do nagrody Gopo dla najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego. Współczesną odmianę samotności pokazuje „Słabe połączenie” Răzvana Dinu. Żyjący z dala od ludzi pasterz nawiązuje za pośrednictwem TikToka relację z tajemniczą młodą kobietą. Z czasem odkrywa, że padł ofiarą starannie przygotowanego oszustwa emocjonalnego. Znacznie lżejszy ton przyjmuje „Miłość unosi się w powietrzu” Claudiu Mitcu. Film wykorzystuje komedię pomyłek do opowiedzenia o rutynie, kryzysie i uczuciach, które zaskakująco łatwo zmieniają adresata. Program online zamknie nagrodzony Gopo dla najlepszego filmu krótkometrażowego „Szaleniec” Igora Cobileanskiego. Rumunia, rok 1992. Szpital psychiatryczny zostaje zwrócony klasztorowi, a jego pacjenci mają trafić do innych placówek. Cobileanski łączy absurdalny humor z obrazem kraju, który po upadku dyktatury próbuje urządzić się na nowo. W tej rzeczywistości granica między szaleństwem a zdrowym rozsądkiem okazuje się wyjątkowo umowna.
Sekcja „Rumuński Akapit” jest realizowana we współpracy z Rumuńskim Instytutem Kultury.
17. Festiwal Kamera Akcja odbędzie się od 22 do 25.10.2026 r. w Łodzi oraz online od 19 do 21.10.2026 r. na platformie Think Film. Zadanie realizowane jest dzięki dofinansowaniu z budżetu Miasta Łodzi. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Uniwersytetu Łódzkiego – mecenasa festiwalu. Sekcja „Reżyseria dźwięku” realizowana jest we współpracy ze Szkołą Filmową w Łodzi oraz Ambasadą Królestwa Hiszpanii w Polsce. Partnerem sekcji jest Filmweb. Głównymi partnerami festiwalu są Monopolis, Szkoła Filmowa w Łodzi i Muzeum Kinematografii. Festiwal Kamera Akcja i Festiwal Mediów Człowiek w Zagrożeniu tworzą sieć współpracy „Łódzki Festiwal Filmowy”.
